lezing

De westerse democratie staat onder druk. Desinformatie is uitgegroeid van randverschijnsel tot structurele bedreiging van de rechtsstaat. Ze ondermijnt het vertrouwen in overheid, rechtspraak en media en zorgt ervoor dat burgers steeds vaker in verschillende werkelijkheden leven. Zonder gedeelde feitenbasis verliest het publieke debat zijn fundament — en daarmee uiteindelijk ook de legitimiteit van democratische besluitvorming.

De Multatuli-lezing 2026 stelt op 19 november deze ontwikkeling centraal en vraagt: hoe blijven we als samenleving én als individu weerbaar in een tijd waarin de werkelijkheid zelf onderwerp van strijd is?

Keynote spreker is Jelle Postma, uitvoerend directeur van de Justice for Prosperity Foundation. Met zijn achtergrond bij onder meer de AIVD, NCTV en de Verenigde Naties maakt hij zichtbaar hoe manipulatie en beïnvloeding werken en hoe die steeds vaker buiten ons zicht plaatsvinden.

Postma onderzoekt in zijn lezing hoe desinformatie, polarisatie en ideologisch gedreven beïnvloedingsnetwerken de democratische rechtsstaat onder druk zetten. Vanuit zowel maatschappelijk als strategisch perspectief laat hij zien welke mechanismen hieraan ten grondslag liggen, waarom manipulatiecampagnes vaak zo effectief zijn en hoe technologie en digitale platforms het informatie-landschap ingrijpend veranderen. Daarbij biedt hij niet alleen een analyse van deze ontwikkelingen, maar ook concrete handvatten om misleiding beter te herkennen en de democratische weerbaarheid te versterken.

De tweede spreker is Gwenda Nielen, desinformatie-expert bij TNO, socioloog en voormalig luitenant-kolonel. Zij combineert gedragswetenschap met operationele ervaring in conflictgebieden als Afghanistan, Syrië, Georgië en de Sahel. Vanuit haar werk aan beïnvloeding en weerbaarheid is het haar missie om mensen bewuster te maken van hoe desinformatie werkt en hoe je je ertegen kunt beschermen.