Veertiende Multatuli-lezing
Vrijdag 19 november 2010
Grote Kerk te Breda
15.30 uur - 18.00 uur
De Stichting Multatuli Lezing Nederland organiseert op vrijdag 19 november 2010 de 14e Multatuli-lezing. De lezing vindt plaats in de Grote of Onze Lieve Vrouwekerk in Breda en duurt van 15.30 uur tot 18.00 uur. Als sprekers treden op mensenrechtenspecialist José Zalaquett en vakbondsvoorzitter Agnes Jongerius. Tevens vindt de uitreiking plaats van de Cordaid-Multatuli Onderzoeksprijs 2010. René Grotenhuis, directeur van ontwikkelingsorganisatie Cordaid, reflecteert aan het einde op het programma van de lezing.
De sprekers van de veertiende lezing:
 |
José Zalaquett José Zalaquett (69) is een Chileense rechtsgeleerde met een zeer grote internationale staat van dienst op het terrein van de Mensenrechten. Zo leidde hij een groot aantal mensenrechtenonderzoeken in Afrika, Azië en de Amerika’s. > Lezing |
|
 |
Agnes Jongerius Agnes Jongerius (49) is nu vijf jaar voorzitter van Nederlands grootste werknemersvereniging, de FNV. Een bindende rol spelen in de samenleving, is voor haar een belangrijke taak van de vakbeweging. Haar favoriete motto’s zijn ‘eerlijk delen’ en ‘de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten’. > Lezing |
|
 |
René Grotenhuis Rene Grotenhuis (59) is algemeen directeur van Cordaid. Sinds 1983 is Grotenhuis betrokken bij internationale samenwerking. Hij werkte als beleidsmedewerker en later als bestuurslid bij Novib. In 1987 werd hij directeur van Pharos, een kenniscentrum over vluchtelingen en gezondheid. In 2003 trad hij als directeur aan bij Cordaid. Hij is lid van Worldconnectors en president van CIDSE, een internationaal netwerk van katholieke ontwikkelingsorganisaties. Verder is hij voorzitter van SID, Society for International Development. |
Klik hier voor de openingstekst van Peter van der Velden, burgemeester van Breda
Klik hier voor het juryrapport van de Cordaid Multatuli onderzoeksprijs 2010
Het thema van de veertiende lezing is:
Een wereldwijd Sociaal Akkoord’
We verkeren in een periode van crises, zoals de energiecrisis, de voedselcrisis, de klimaatcrisis en de financiële crisis. Deze crises zijn het uiteindelijke gevolg van meer dan dertig jaar optimistisch geloof in de onbegrensde mogelijkheden van de vrije markt, van productiestijging, economische vooruitgang en eeuwigdurende groei.
De geloof heeft geleid tot:
- een tekort aan energie, overconsumptie in sommige delen van de wereld en daardoor een tekort aan basismiddelen van bestaan en armoede elders,
- uitputting van natuurlijke hulpbronnen,
- kunstmatige groei als gevolg van speculatie en economisch ‘wishful thinking’
Al deze crises vinden hun oorsprong in de moderne beschaving van de westerse, geïndustrialiseerde landen, alhoewel opkomende staten als China, India en Brazilië er al eveneens een belangrijke bijdrage aangeleverd hebben. Ook de meest voor de hand liggende oplossingen voor deze problemen zijn vruchten van westers denken: beperking van consumptie, bevorderen van productie, overstappen naar minder schadelijke productieprocessen, toezicht en controle.
Optimistische denkers zien de crises als aanjager van een nieuwe politiek-economische dynamiek, met name waar het gaat om duurzaamheid. Die gedachte vinden we terug in de ‘New Green Deal’. Weliswaar is dit een nieuwe stroming, het uitgangspunt ervan blijft onverkort het maken van winst door het koppelen van slechts twee van de drie ‘P’s aan elkaar, te weten ‘profit’ en ‘planet’. Voor de derde ’P’, die van ‘people’, is nagenoeg geen aandacht. En het zijn toch vooral mensen die het meest slachtoffer zijn van de crises, zowel in de geïndustrialiseerde landen als in ontwikkelingslanden.
Het wordt tijd om de crises te benaderen vanuit het perspectief van mensen, vanuit menselijke waardigheid. Zo’n benadering zou de ‘New Social Deal’ (een Nieuw Sociaal Akkoord) genoemd kunnen worden.
Dit Akkoord zou niet zozeer een overeenkomst moeten zijn tussen overheid, werkgevers en vakbonden, zoals gebruikelijk is in de westerse samenleving, het moet vooral vragen oproepen en wel vragen als:
- Welke rol zouden ontwikkelingslanden moeten spelen in de geglobaliseerde wereld? Zijn ze slechts de leveranciers van goedkope arbeid, goedkope grondstoffen en goedkope producten voor de wereldmarkt? Is de westerse consument niet medeverantwoordelijk voor betere levensomstandigheden elders in de wereld? En voor het bevorderen van democratie?
- Binnen dit Akkoord zou ook de waarde van diversiteit in een nieuwe wereldsamenleving gewogen moeten worden. Is er plaats voor meer dan één dominante politieke of religieuze ideologie? Met andere woorden: hebben niet-democratische (of niet-christelijke of niet-islamitische) landen een eigen bestaansrecht of gaan we toe naar een hernieuwd imperialisme, nu niet in economische zin, maar een in termen van ideologie of religie?
- Uitgaande van diversiteit en gelijke kansen voor verschillende culturen en overtuigingen: is het reëel te blijven uitgaan van universele normen en waarden voor iedereen en overal?
- In het bijzonder komt de vraag op: hebben andere culturen ons, westerlingen, op dit punt iets te vertellen? Iets waaraan we nog niet eerder hebben gedacht? Wat zijn die waarden en kunnen die waarden behulpzaam zijn bij de aanpak van de crises in de moderne westerse economie en samenleving?
Onder een Nieuw Sociaal Akkoord zijn de visies uit andere, minder overheersende culturen even belangrijk als die welke afkomstig zijn uit de collegezalen van Harvard. Misschien kan de oplossing voor de problemen die ons westers denken heeft veroorzaakt wel gevonden worden buiten de westerse wereld. Op z’n minst is het de moeite waard om de grenzen van ons westers ideologisch denken daarvoor over te steken. In de Multatuli lezing 2010 wordt daartoe een poging gedaan.
De ontwikkelingsorganisatie Cordaid is wederom hoofdsponsor van de Multatuli-lezing. De Lezing wordt mede mogelijk gemaakt door Avans Hogeschool en de gemeente Breda.
